خاک جنوب

                                                     خاک جنوب

حتما ازگیرایی خاک جنوب وصفها شنیده ایم که دامنگیر هرمهاجری شده وساکن ابدی این مرز وبوم میگردد.وآنچه فراموش شده است فراخ دستی وگشاده رویی ساکنان این خطه است وگرنه خاک جنوب املاحی به مانند دیگر خاکها دارد.درفارسنامه ناصری میخوانیم:

((درسال780واند٬سلطــــــان محمودشاه بهمنی٬پادشاه مملکت دکن هندوستان از خواجـــه حافظ(علیه الرحمه)خــــواهش  مسافرت به هندوستان فرمودونقدوجنس فراوان برای خواجــــه فرستاد٬خواجــــته قروض خود را ادا کرده٬تدارک سفررا دیده٬روانه مقصد گردیدوچون به جزیره هرموز که در جوار بندرعباس است٬رسید٬برکشتی نشست وهنوز راهی نرفته٬موجی برخاست وخواجه وحشت  نمود وبه همراهان گفت٬بعضی از نفایس من درجزیره بماند٬باید بروم وآنها را بیاورم٬چون عود به جزیره نمود٬راه شیرازراپیمودواین غزل را فرمود:

      دمی با غم بسر بردن جهان یکسرنمی ارزد                       به می بفروش  دلق ما کز این  بهترنمی ارزد

        شکوه تاج سلطـــانی که بیم  جــــان دراو                  کلاهی دلکش   است  اما  به   درد سر   نمی ارزد
        دیــار   یـــار  مردم  را   مقید   می کند                    چه جای فارس کاین محنت جهان یک سر نمی ارزد
       بسی  آسان  نمود  اول غم  دریـا  به  بوی                غلــط گفتم که هرموجش به صد گــــوهر نمی ارزد
      برو گنــج قنـاعت  جوی  وکنــج عــا فیت                 که  یـــک  دم  تنگدل بودن  به بـحر و بر نمی ارزد
      چو "حافظ" در قنــاعت کوش و از دنیا                    که  یـک جـو منـت دونــان به صد من زر نمی ارزد
××××××××
     وبعد از مدتی از شیرازبه شهر یزد برفت و والی رامدح گفته٬خیری ندید٬ این غزل را فرموده٬عود به شیراز نمود:
            خرم آن روزکزایــن منزل ویــران بر                           راحت جـان طلبم وزپی جانـان بروم
          چون صبـا با دل بیمارودل بی طـاقت                              به هواداری آن سرو خرامـــان بروم
          دلم از وحشت زنــدان سکندر بگرفت                            رخت بربندم وتا ملک سلیمــان بروم
         درره اوچوقــــلم گر به سرم باید رفت                             با  دل دردکش و دیده گریـــان  بروم
         نذرکردم که گر این غم بسر آید روزی                            تا درمیکده شادان وغزل خوان بروم
        به هواداری او ذره صفت٬رقص کنــان                            تا لب چشمه خورشید درخشان بروم
         نازکان راچو غم حال گرفتاران نیست                             ساربانا مددی تا خوش وآسان بروم
          ور چو"حافظ"نبرم ره زبیابان بیرون                            همره کوکبـــه آصف دوران بــروم

 در کتاب لغت٬"یزد"را "زندان سکندر"وفارس را "ملک سلیمان"گفته اند وچون سلطان جزیره هرمزازسوءًًسلوکوالی یزد با حافظ مطلع گردید٬مبلغی نقد ومقداری جنس برای خواجه فرستاد چنانکه فرموده است:

         شاه هرموزم ندید وبی سخن صد لطف کرد                    شاه یزدم دیدومدحش گفتـــم وهیچــــم نداد

         کارشاهان این چنین باشد توای"حافظ"مرنج                   داور روزی رسان توفیق نصرت شان دهاد

 وخواجه حافظ(علیه الرحمه)مسافرتی جز به جزیره هرموز وشهریزد نفرمود ودرشیرازوفات یافت .))

 اما درمقابل سلیمی جرونی ( بندرعبــاسی )سراینده ی مثنوی شیرین وفرهاد درقرن هشتم هجری چندی ساکن شیراز بوده است.به رغم ستایش از زیباییهای مناظر دلفریب شیراز،کم لطــفی والی شهروتهــیدستی  وفقروبی حوصلگی وکم فروغی غروب عمر،  سبب می شود که سلیمی زبان به گله گشاید و از سردی ایام ناله سر دهد :

 من این شیرازکالحق همـچو او شهر                            عـدیلش نــیست نه در بــر و نه بحر

 به خوبی رشـک فردوس برین است                            ســـوادش نـور چشــم حورعین است

(( مصلایش )) ز جـنت خوشتر آمد                               کــه ((رکن آباد)) ش آب کوثـر آمـــد

  بـــبیند هـــر که او را دیــده بازست                       که سروش همچوطوبی سرفرازاست

 از باغش به ((جنت))هست مشـهور                              که هـم غلمــان درو بـینی و هـم حور   

 گرش خوانی بهشت عدن دان راست                   که هم رضوان وهم فردوس درآنجاست                                                              

کســی کــانجا رســد از هــفت کشور                              ز حــیرت گـــویدش (( اللـــــه اکــبر ))

 چنین جایی که مثلش در جهان نیست                            مـرا ایــنجا حــضوری آنچـــنان نـیست

 چــنین جــایی کـه آمد رشــک گــلشن                             به هـر کس باغ و زنــدان است بر من 

 چـراکــز من بـه سـر شـد روزگــاری                              کـــه از وی نــامـدم در دل قــــــراری

 روم زیــنجا کــــه ایــنجا بــودنم بس                         چــرا کــاینجا نــدانــد قــــدر مـن کس                        

 رسا نیدم در اینجا عـمـــر با شـصت                             کـه کس از مــــهر با من در نـپِِیوست

 زبســـتان هایش کــــــاید حســــیبی                            نگشــتم شـرمسار از کس به سـیبی

 زمســـتانش که گــفتن آیـدم شــرم                                نگشت ازآتش کس دست من گرم

 زتابستانش اگرمـــردم به صد تاب                                 زکس هرگـــــــز ندیدم شربتی آب

 توخودانصاف ده کاینـــجا چه پایم                                   که سرماراوگرما رانشانم...........

 روم جایی که برچشمــــــم نشانند                                 مرا وشعرمن قدرش بدانند..........

 اگرچه اندرین شهر زبـــــــون گیر                              مرا نی شه نـــــــوازش کرد نه میر

 ولی امیــــد می دارم که ایـــــــام                                   برآرد زین سخن درعلمـــم نــــام

     پدید آیـــــــد مرا گــوهر شناسی                             کزو برجــــان من آیـــد سپاسی

  قضاوت با شماست .

  
نویسنده : جرونی ; ساعت ۱٠:٤٩ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ۱۳۸۸/۳/٢٦