هرموز وبهدینان

 مرتضی راوندی در صفحه 31جلد نهم تاریخ اجتماعی ایران چاپ82نشرروزبهان می نویسد:

چنان که می دانیم پس از ظهور نهضت اسلامی،پیشوایان وزعمای اسلام ، کشورهای همجوار را به زور شمشیر فتح واز ملل تابع خواستند که ازیکی از دو راه را برگزینند:یا به دین اسلام گردن نهند ویا جزیه بپردازند.گروهی از ایرانیان که تحمل رقیت بیگانگان را نداشتند،سر به کوه وبیابان نهادند وبعضی تصمیم به مهاجرت گرفتند.

مهاجرت به چین وهند

به حکایت سال نامه های چین عد ه یی از ایرانیان مهاجر در شهر کانتن مستقر شدند وگروه دیگری از ایرانیان رهسپار دیار هند شدند.شرح این مهاجرت در داستان منظومی به نام قصه سنجان ذکر شده است وسراینده آن ایرانی پاک نهادی است به نام بهمن کیقباد،اکنون بیتی چند از این منظومه دلنشین را ذکر می کنیم:

مقام و جای  وباغ  وکاخ  و ایوان                       همه  بگذاشتند  از بهر  دینشان

به کوهستان همی ماندند صد سال               چه ایشان را بدین گونه شده حال

پس از چندی دراثر مزاحمت دائمی،ازراه دریا به سوی هندوستان رفتند:

زن وفرزند در کشتی نهادند                           به سوی هند،کشتی تیز راندند

وسرانجام پس از تحمل مشکلات گوناگون به سنجان رسیدند:

چنین حکم قضا شد هم از این پس          سوی سنجان رسیدند آن همه کس

پس از گفتگوی نماینده ایرانیان با راجه محل ،موافقت شد زمینی سراسر جنگل به مهاجران ایرانی اعطا کند. ایرانیان با همت وپشتکار این سرزمین را آباد کردند وسنجان نام نهادند وپارسیان پس از سیصد سال اقامت در این خطه به شهرهای دیگر گجرات روانه شدند وپارسیان امروز هندوستان از بازماندگان آن گروهند.

گروه دیگری از ایرانیان که با حفظ آیین مزدیسنا در میهن خویش باقی ماندند ،ناچار متحمل زندگی تلخی بودند،دراجرای آداب ومراسم دینی آزادی نداشتند ،مولف تاریخ سیستان می نویسد که پس از آمدن عبدالله ابی بکره به سیستان (اندرسنه احدی وخمسین-51)وی همه پیشوایان مذهبی را کشت وآتش های گبرگان را برافکند.میشله مورخ نامی فرانسه حال ایرانیان این دوران را چنین توصیف می کند:چون شب فرا می رسید،اعضای خانواده گرد هم می آمدند و روزهای گذشته خود رابا حسرت وسوگواری یاد می کردند....  

       

 ابیاتی از خداحافظی ایرانیان از  هرموز (  مغستان ) از زبان استاد پور داوود :

زساسانیان واژگون گشت تخت                  زایرانیان نیز برگشت بخت

گروهی پراکنده در کوهسار                     دل افسرده از دشمن نابکار

فرو شد زکوه وبه دریا شتافت            به هرمز روان گشت وآرام یافت

پس ازچند سالی درآن آنجست      زدشمن به تنگ آمده وچاره جست

به دریا بسی کشتی انداخته                          برآن بادبانها بر افراخته

اهورا توای کردگار سترگ                             فرستنده زردشت بزرگ

دراین ورطه ماتو را غمخوار باش                   زآسیب دریا نگهدار باش

بیاد تویک شعله روشن کنیم            به نام تویک گوشه گلشن کنیم

زبان وروان ودل وخون ودین                       زتو خواندا پور ایران زمین

در  حکایتی از پرویز شهریاری در مجله چیستا خوانده ام که این جماعت در حدود 15هزار نفر پس از ورود به سنچان در نزدیگی گجرات پیغام ودرخواست پناهندگی شان را به اطلاع حاکم گجرات می رسانند حاکم پس ازآگاهی از این موضوع قدحی پر از آب رابه نزد پارسیان فرستاده وبه آنان به زبان فهوا  می گوید که این زمین را انبوهی از آدمیان فرا گرفته وجایی برای شما نیست اما پارسیان با زیرکی با انداختن قطعه ای طلا(طلا باوزن حجمی کم باعث ازدیاد حجم ظرف نمی گردد)این پیام رابه حاکم گجرات می رسانند که اقامت پارسیان لطمه ای به زیست آنها نمی رساند .حاکم با درک این موضوع به درایت مهاجرین پی برده وبه آنها پناه می دهد وهم اکنون غالب عوامل اقتصادی آن دیار همان پارسیان مهاجرند.

  
نویسنده : جرونی ; ساعت ٥:٤٥ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ۱۳٩۱/٢/٢۱
تگ ها : بهدین ، هرمز

روسیاه

کودک که می شوم

         می بینم

لولوهای پشت پنجره

          آنقدر سیاه نیستند که روی من

    وقتی که می بینم

              کودکان گرسنه

  نان را بزرگتر می نویسند.

  
نویسنده : جرونی ; ساعت ۱:٢٦ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱۳۸۸/۸/۱٠

خارپشتها وآدمها

خارپشت ها وآدمها

گروهی خارپشت در یک روز زمستانی تنگ هم جمع شدند تا از گرمای یکدیگر بهره بگیرند وازسرما در امان بمانند .اما خیلی زود تیغهای یکدیگررااحساس کردند واز هم فاصله گرفتند.از آن زمان هرگاه نیاز به گرما آن هارا به سوی هم میکشاند٬درد تیغ هاتکرار میشد٬به گونه ای که میان این دو ناخوشی در کش وقوس بودند.تا آنکه سرانجام حد میانه ای پیدا کردند که درآن تحمل وضع موجود به بهترین نحوه امکان پذیر بود. نیاز به مصاحبت هم خلاٴویکنواختی درونی مایه میگیرد٬آدم ها رابه سوی هم می کشد٬اما بسیاری ویژگی های ناخوشایند وعیوب تحمل نکردنی شان آن ها را از هم میگریزاند.ادب و نزاکت آن فاصله ی معقولی است که آدم ها سرانجام کشف می کنند ودر سایه ی آن مصاحبت امکان پذیر می شود.از این رو در انگلستان به کسی که چنین فاصله ای را رعایت نمی کند٬می گویند.keep your distance! البته رعایت این فاصله موجب می شود نیاز به گرمای یکدیگر به طور کامل ارضا نشود٬اما درعوض نیش تیغ ها را هم احساس نمی کنند. اما آن کس که به قدر کافی از گرمای درون برخوردار است٬ترجیح می دهد از مصاحبت کناره بگیرد تا نه دیگری را بیازارد ونه آزرده شود.

  
نویسنده : جرونی ; ساعت ۱٢:٥٠ ‎ب.ظ روز شنبه ۱۳۸۸/٤/٢٠
تگ ها : بندرعباس ، هرمز

خاک جنوب

                                                     خاک جنوب

حتما ازگیرایی خاک جنوب وصفها شنیده ایم که دامنگیر هرمهاجری شده وساکن ابدی این مرز وبوم میگردد.وآنچه فراموش شده است فراخ دستی وگشاده رویی ساکنان این خطه است وگرنه خاک جنوب املاحی به مانند دیگر خاکها دارد.درفارسنامه ناصری میخوانیم:

((درسال780واند٬سلطــــــان محمودشاه بهمنی٬پادشاه مملکت دکن هندوستان از خواجـــه حافظ(علیه الرحمه)خــــواهش  مسافرت به هندوستان فرمودونقدوجنس فراوان برای خواجــــه فرستاد٬خواجــــته قروض خود را ادا کرده٬تدارک سفررا دیده٬روانه مقصد گردیدوچون به جزیره هرموز که در جوار بندرعباس است٬رسید٬برکشتی نشست وهنوز راهی نرفته٬موجی برخاست وخواجه وحشت  نمود وبه همراهان گفت٬بعضی از نفایس من درجزیره بماند٬باید بروم وآنها را بیاورم٬چون عود به جزیره نمود٬راه شیرازراپیمودواین غزل را فرمود:

      دمی با غم بسر بردن جهان یکسرنمی ارزد                       به می بفروش  دلق ما کز این  بهترنمی ارزد

        شکوه تاج سلطـــانی که بیم  جــــان دراو                  کلاهی دلکش   است  اما  به   درد سر   نمی ارزد
        دیــار   یـــار  مردم  را   مقید   می کند                    چه جای فارس کاین محنت جهان یک سر نمی ارزد
       بسی  آسان  نمود  اول غم  دریـا  به  بوی                غلــط گفتم که هرموجش به صد گــــوهر نمی ارزد
      برو گنــج قنـاعت  جوی  وکنــج عــا فیت                 که  یـــک  دم  تنگدل بودن  به بـحر و بر نمی ارزد
      چو "حافظ" در قنــاعت کوش و از دنیا                    که  یـک جـو منـت دونــان به صد من زر نمی ارزد
××××××××
     وبعد از مدتی از شیرازبه شهر یزد برفت و والی رامدح گفته٬خیری ندید٬ این غزل را فرموده٬عود به شیراز نمود:
            خرم آن روزکزایــن منزل ویــران بر                           راحت جـان طلبم وزپی جانـان بروم
          چون صبـا با دل بیمارودل بی طـاقت                              به هواداری آن سرو خرامـــان بروم
          دلم از وحشت زنــدان سکندر بگرفت                            رخت بربندم وتا ملک سلیمــان بروم
         درره اوچوقــــلم گر به سرم باید رفت                             با  دل دردکش و دیده گریـــان  بروم
         نذرکردم که گر این غم بسر آید روزی                            تا درمیکده شادان وغزل خوان بروم
        به هواداری او ذره صفت٬رقص کنــان                            تا لب چشمه خورشید درخشان بروم
         نازکان راچو غم حال گرفتاران نیست                             ساربانا مددی تا خوش وآسان بروم
          ور چو"حافظ"نبرم ره زبیابان بیرون                            همره کوکبـــه آصف دوران بــروم

 در کتاب لغت٬"یزد"را "زندان سکندر"وفارس را "ملک سلیمان"گفته اند وچون سلطان جزیره هرمزازسوءًًسلوکوالی یزد با حافظ مطلع گردید٬مبلغی نقد ومقداری جنس برای خواجه فرستاد چنانکه فرموده است:

         شاه هرموزم ندید وبی سخن صد لطف کرد                    شاه یزدم دیدومدحش گفتـــم وهیچــــم نداد

         کارشاهان این چنین باشد توای"حافظ"مرنج                   داور روزی رسان توفیق نصرت شان دهاد

 وخواجه حافظ(علیه الرحمه)مسافرتی جز به جزیره هرموز وشهریزد نفرمود ودرشیرازوفات یافت .))

 اما درمقابل سلیمی جرونی ( بندرعبــاسی )سراینده ی مثنوی شیرین وفرهاد درقرن هشتم هجری چندی ساکن شیراز بوده است.به رغم ستایش از زیباییهای مناظر دلفریب شیراز،کم لطــفی والی شهروتهــیدستی  وفقروبی حوصلگی وکم فروغی غروب عمر،  سبب می شود که سلیمی زبان به گله گشاید و از سردی ایام ناله سر دهد :

 من این شیرازکالحق همـچو او شهر                            عـدیلش نــیست نه در بــر و نه بحر

 به خوبی رشـک فردوس برین است                            ســـوادش نـور چشــم حورعین است

(( مصلایش )) ز جـنت خوشتر آمد                               کــه ((رکن آباد)) ش آب کوثـر آمـــد

  بـــبیند هـــر که او را دیــده بازست                       که سروش همچوطوبی سرفرازاست

 از باغش به ((جنت))هست مشـهور                              که هـم غلمــان درو بـینی و هـم حور   

 گرش خوانی بهشت عدن دان راست                   که هم رضوان وهم فردوس درآنجاست                                                              

کســی کــانجا رســد از هــفت کشور                              ز حــیرت گـــویدش (( اللـــــه اکــبر ))

 چنین جایی که مثلش در جهان نیست                            مـرا ایــنجا حــضوری آنچـــنان نـیست

 چــنین جــایی کـه آمد رشــک گــلشن                             به هـر کس باغ و زنــدان است بر من 

 چـراکــز من بـه سـر شـد روزگــاری                              کـــه از وی نــامـدم در دل قــــــراری

 روم زیــنجا کــــه ایــنجا بــودنم بس                         چــرا کــاینجا نــدانــد قــــدر مـن کس                        

 رسا نیدم در اینجا عـمـــر با شـصت                             کـه کس از مــــهر با من در نـپِِیوست

 زبســـتان هایش کــــــاید حســــیبی                            نگشــتم شـرمسار از کس به سـیبی

 زمســـتانش که گــفتن آیـدم شــرم                                نگشت ازآتش کس دست من گرم

 زتابستانش اگرمـــردم به صد تاب                                 زکس هرگـــــــز ندیدم شربتی آب

 توخودانصاف ده کاینـــجا چه پایم                                   که سرماراوگرما رانشانم...........

 روم جایی که برچشمــــــم نشانند                                 مرا وشعرمن قدرش بدانند..........

 اگرچه اندرین شهر زبـــــــون گیر                              مرا نی شه نـــــــوازش کرد نه میر

 ولی امیــــد می دارم که ایـــــــام                                   برآرد زین سخن درعلمـــم نــــام

     پدید آیـــــــد مرا گــوهر شناسی                             کزو برجــــان من آیـــد سپاسی

  قضاوت با شماست .

  
نویسنده : جرونی ; ساعت ۱٠:٤٩ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ۱۳۸۸/۳/٢٦